Qardaşlıq adı altında siyasi təzyiq: Türkiyənin bəzi dairələri Azərbaycandan nə istəyir?

 Azərbaycanın daxili məsələlərinə münasibətdə Türkiyənin bəzi siyasi dairələrinin və hakimiyyətə yaxın media qurumlarının son çıxışları ciddi narahatlıq doğurur. Məktəbli geyimi ətrafında başlayan müzakirələrin Azərbaycanın dövlət quruluşuna, suverenliyinə və xarici siyasətinə qarşı ittihamlara çevrilməsi artıq məsələnin yalnız dini azadlıqlarla məhdudlaşmadığını göstərir.

1xeber.media xəbər verir ki, son günlər Azərbaycan mediasında dərc olunan silsilə araşdırma və təhlillərdə Türkiyənin müəyyən siyasi dairələrinin fəaliyyəti, dini mövzulara münasibətdə ikili standartlar və Azərbaycan–Türkiyə əlaqələrinin tarixi mübahisələri yenidən gündəmə gətirilib.

Hicab mübahisəsindən siyasi təzyiqə

Azərbaycanda vahid məktəbli geyimi ilə bağlı qəbul edilən qərar Türkiyənin bəzi media orqanlarında geniş müzakirələrə səbəb olub. Lakin müəyyən nəşrlər məsələnin hüquqi mahiyyətini araşdırmaq əvəzinə, onu Azərbaycanın dünyəvi dövlət modelinə və xarici siyasətinə qarşı ittihamlarla əlaqələndiriblər.

Xüsusilə “Yeni Şafak” və “Haber7” kimi nəşrlərdə yayımlanan bəzi müəllif yazılarında məktəbli geyimi məsələsinin Azərbaycan–İsrail münasibətləri ilə əlaqələndirilməsi diqqət çəkib.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın baş müşaviri Oktay Saral və hakim AKP-nin bəzi təmsilçiləri də Azərbaycanın məktəbli geyimi siyasətini açıq tənqid ediblər.

Halbuki Azərbaycan müstəqil və suveren dövlətdir. Ölkənin təhsil siyasəti, dünyəvi idarəçilik prinsipləri və beynəlxalq tərəfdaşlıqları ilk növbədə Azərbaycan qanunvericiliyi və milli maraqları əsasında müəyyənləşdirilir.

Dini etiqad azadlığına hörmətlə yanaşmaq vacibdir. Eyni zamanda, dini həssaslıqlardan başqa dövlətin siyasi qərarlarına təzyiq göstərmək üçün istifadə olunması qəbuledilməzdir.

Əxlaq çağırışları və Türkiyənin daxili ziddiyyətləri

Türkiyədə hakim Ədalət və İnkişaf Partiyası uzun illərdir mühafizəkar dəyərləri, ailə institutunu və dini ənənələri siyasi ritorikasının əsas istiqamətlərindən biri kimi təqdim edir.

Bununla belə, Türkiyə mediasında yayılan son təhlillərdə ölkənin sosial həyatı, İstanbulun geniş əyləncə sənayesi, mütəşəkkil cinayətkarlıq və siyasi dairələrlə kriminal qruplar arasında mümkün əlaqələrə dair ciddi suallar qaldırılır. Türkiyədə “Şahinlər” və “Sarallar” kimi tanınan kriminal qruplaşmaların təmsilçilərinin görüşü və MHP lideri Dövlət Baxçalının bu prosesdəki iddia olunan rolu xüsusi diqqətə çatdırılır. Bu məlumatlar Türkiyədə siyasət və kriminal aləm arasındakı münasibətlərin şəffaflığı məsələsini gündəmə gətirir. Bununla belə, ayrı-ayrı görüşlər siyasi rəhbərliyin cinayətkar fəaliyyətə himayədarlıq etdiyini özlüyündə sübut edir. Burada diqqət çəkən əsas ziddiyyət ondan ibarətdir ki, başqa ölkələrə dini və mənəvi dəyərlər mövzusunda sərt çağırışlar edən siyasi dairələrin öz ölkələrindəki problemlərə münasibəti də eyni prinsipiallıqla qiymətləndirilməlidir.

Tarixin unudulmayan səhifəsi: 1995-ci il hadisələri

Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin tarixində mübahisəli və ağrılı məqamlar da mövcuddur. 1995-ci ilin martında Azərbaycanda baş verən silahlı dövlət çevrilişi cəhdi zamanı Türkiyənin bəzi vətəndaşlarının və vəzifəli şəxslərinin mümkün iştirakı ilə bağlı məlumatlar sonradan ictimailəşdirilib. Heydər Əliyev 1997-ci ildə Türkiyəyə səfəri zamanı həmin hadisələrdə Türkiyənin bir sıra vəzifəli şəxslərinin iştirak etdiyini açıqlamışdı. Türkiyədə baş vermiş Susurluk qalmaqalı ilə bağlı araşdırmalarda da dövlət strukturları, siyasi dairələr və kriminal şəbəkələr arasındakı əlaqələr gündəmə gəlmişdi. Lakin burada mühüm tarixi məqam da var: Türkiyənin o zamankı Prezidenti Süleyman Dəmirəlin Heydər Əliyevi mümkün təhlükə barədə xəbərdar etdiyi bildirilir.

Bu hadisələr göstərir ki, Türkiyənin müəyyən siyasi dairələrinin fəaliyyəti ilə bütövlükdə Türkiyə dövlətinin və xalqının Azərbaycana münasibətini eyniləşdirmək doğru olmaz.

Qardaşlıq siyasi itaət demək deyil

Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlər ortaq tarixə, mədəniyyətə, dilə və strateji maraqlara əsaslanır. Bu əlaqələr ayrı-ayrı siyasi şəxslərin bəyanatlarından daha böyük əhəmiyyət daşıyır.

Lakin qardaşlıq münasibətləri bir dövlətə digərinin daxili siyasətini müəyyənləşdirmək hüququ vermir. Azərbaycanın məktəbli geyimi ilə bağlı qərarını tənqid etmək mümkündür. Hətta konkret hüquq pozuntuları varsa, onların araşdırılması zəruridir. Ancaq bu müzakirələri Azərbaycanın suverenliyini, dövlətçilik modelini və müstəqil xarici siyasətini hədəfə alan kampaniyaya çevirmək sağlam siyasi dialoq deyil. Azərbaycanın Türkiyə ilə qardaşlığı onun siyasi müstəqilliyindən imtina etməsi anlamına gəlmir. Ölkəmiz öz dövlət maraqlarını, dünyəvi idarəçilik modelini və xarici siyasət prioritetlərini müstəqil müəyyənləşdirmək hüququna malikdir.

Qardaşlıq qarşılıqlı hörmət tələb edir. Hörmət isə bir-birinin suverenliyini, qanunlarını və milli maraqlarını tanımaqdan başlayır.

1xeber.media — Siyasi təhlil