Müasir dünyada geosiyasi hadisələr artıq yalnız regional çərçivədə qiymətləndirilmir. Hər bir böhran, hər bir qarşıdurma qlobal sistemdə yeni güc balansının formalaşmasına təsir edir. İran ətrafında yaranmış gərginlik və xüsusilə Hörmüz boğazı ilə bağlı risklər də bu baxımdan istisna deyil. Almaniya mətbuatının bu məsələyə yanaşması isə diqqətəlayiq bir reallığı açıq şəkildə ortaya qoyur: Azərbaycan yeni geosiyasi düzəndə ön plana çıxır.
1xeber.media xəbər verir ki, bu sözləri araşdırmaçı jurnalist Elbəyi Həsənli qeyd edib.
O, Almaniyanın “Döyçe Velle” (Deutsche Welle) nəşrində dərc edilən məqaləyə diqqət çəkib:
“Nəşrin “Hörmüz blokadası Azərbaycanı böyük qalibə çevirir” başlıqlı təhlilində vurğulanır ki, İranın Hörmüz boğazı vasitəsilə qlobal ticarəti məhdudlaşdırmaq ehtimalı dünya iqtisadiyyatında ciddi sarsıntılar yarada bilər. Belə bir vəziyyətdə alternativ marşrutların əhəmiyyəti kəskin şəkildə artır və bu kontekstdə Cənubi Qafqaz əsas tranzit zonalardan birinə çevrilir.
Bu yanaşma Azərbaycanın rolunu yeni səviyyəyə qaldırır. Əgər əvvəllər ölkə əsasən regional enerji və nəqliyyat layihələrinin iştirakçısı kimi qiymətləndirilirdisə, indi artıq o, qlobal logistika zəncirinin vacib halqası kimi təqdim olunur. Orta Dəhlizin aktuallaşması bunun ən bariz göstəricisidir. Analitiklərin fikrincə, bu dəhliz təkcə alternativ yox, bəzi hallarda yeganə işlək marşruta çevrilir. Bu isə Azərbaycanın tranzit ölkə kimi strateji çəkisini əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Bu yanaşma təkcə bir nəşrin mövqeyi ilə məhdudlaşmır. “Frankfurter Allgemeine Zeitung”, “Der Spiegel” və “Handelsblatt” kimi nüfuzlu media orqanları da oxşar nəticələrə gəlir. Onların təhlillərində Cənubi Qafqazın strateji qovşağa çevrildiyi, Azərbaycanın isə bu qovşaqda mərkəzi rol oynadığı vurğulanır. Avropa üçün enerji təhlükəsizliyi və alternativ nəqliyyat marşrutları məsələsi aktuallaşdıqca, Azərbaycanın əhəmiyyəti daha da artır.
Bununla belə, alman analitik diskursu yalnız imkanları deyil, riskləri də nəzərə alır. Regionun geosiyasi baxımdan həssas olduğu, xüsusilə İranla münasibətlərdə gərginlik potensialının qaldığı vurğulanır. Bu isə onu göstərir ki, Azərbaycanın artan rolu ilə paralel olaraq, məsuliyyət və risklər də genişlənir.
Bütün bunların fonunda ortaya çıxan əsas nəticə aydındır: Azərbaycan artıq yalnız situativ qazanan tərəf deyil. O, struktur baxımından güclənən və qlobal sistemdə daha mühüm yer tutan aktora çevrilir. Enerji ixracı, tranzit imkanları və coğrafi mövqeyi ölkəni Avrasiya məkanında əvəzolunmaz halqalardan birinə çevirir.
Bu reallığın ən diqqət çəkən tərəfi isə ondan ibarətdir ki, bu qiymətləndirmə artıq daxili diskursun deyil, beynəlxalq medianın nəticəsidir. Başqa sözlə, Azərbaycanın artan geosiyasi çəkisi artıq kənardan təsdiqlənir.
Bu isə yeni dövrün əsas xüsusiyyətini göstərir: güc yalnız hərbi və ya siyasi təsir vasitələri ilə deyil, eyni zamanda logistika, enerji və strateji yerləşmə ilə ölçülür. Azərbaycan isə məhz bu üç elementin kəsişdiyi nöqtədə dayanır”.
