Hə, MİLLƏT... Bir vaxtlar Təhsil Nazirliyinin (TN) adı Elm və Təhsil nazirliyinə (ETN) dəyişdiriləndə hamı sevinmişdi ki, nəhayət elm və təhsilin ittifaqı baş tutdu. Amma nə biləydik ki, bu MİLLƏTİN görəcəkli günləri hələ qabaqdaymış. Sən demə ETN heç də elm və təhsilin ittifaqı deyilmiş. Tezliklə ETN- Eminin Təhsil Nazirliyinə, Eminin Tayfa Nazirliyinə, Eminin Tender Nazirliyinə çevrildi, nazir də sevincindən müxtəlif tədbirlərdə qol götürüb oynadı. Ramiz Mehdiyev demişkən ,, pakaxuza'' lıq etməyə başladı. Avropa təhsilli, müasir dünyagörüşlü nazir kimi cəmiyyətə təqdim olunan şəxsin feodal təfəkkürlü biri olduğu ortaya çıxdı. Çox vaxt adi əmr vermək səlahiyyəti olmayan Əmrullayev nazirlikdə sülaləsindən, sinif,əsgər yoldaşlarından, tələbə dostlarından, məhlə uşaqlarından ibarət elə bir şəbəkə formalaşdırıb ki, feodal nərdivanı belə onun yanında heç nədir. Dərsliklərin çap olunmasından məktəblərin təchizatına qədər, dövlət satınalmalarından məktəb bufetlərinin işlədilməsinə qədər bütün sistem bu qrupun nəzarəti altındadır. Çox vaxt cəmiyyətə fağır, demokrat imicində təqdim edilməyə çalışılan nazirin əməllərinə nəzər saldığda barmağını dişləyirsən ki, baş verənlərdən sonra ölkədə məktəblər hələ də alış-veriş mərkəzlərinə çevrilməyibsə böyük şeydir. Zatən mahiyyət artıq dediyimizdən o yana keçmir.
Sanmayın ki, Əmrullayev cənabları nazir olduğu müddətdə heç bir uğura imza atmayıb. Haşa, adamın dili quruyar olanları deməsə. Necə danasan ki, bu müddət ərzində Azərbaycan təhsilinin nüfuzu yerlə-bir oldu, məktəbin, müəllimin olan- qalan hörməti də korrupsiya piramidasının xarabalıqları altında dəfn edildi. Təhsil sistemi qohumlardan,dostlardan ibarət olan dəxilsiz kadrların əlində təcrübə obyektinə çevrildi. Şərab zavodundan, bank sektorundan, marketlər şəbəkəsindən nə qədər dost-tanış varsa hamısı təhsil sisteminə transfer olundu, vəzifə verildi, səlahiyyət sahibi oldu. Ömrünü məktəbə, elmə həsr edənlər isə bu sistemdən uzaqlaşdırıldı, təcrid olundu. .
Hər nədisə də bu nə elm deyil, nə də ki, təhsil...
Əmrullayevin “uğur”larından deyilmi ki, Təhsil nazirliyində tabesizlik mühiti yarandı, hərə özü üçün bir nazir oldu. Bəzi məktəb direktorlarına belə söz keçirdə bilməyən nazir təhsil sistemini müxtəlif qruplaşmaların oyun meydanına çevirdi. Eşqi Bağırov bir tərəfdə ağalıq edir, Elnur Əliyev bir tərəfdə Məhbbət Vəliyeva da bir tərəfdə. Regional təhsil idarələrində rüşvət və korrupsiya baş alıb gedir.
Bakı şəhər Təhsil idarəsinə müavin təyin olunan Turanə Məcidli isə müdür vəzifəsini icra edən Nərminə Hüseynovanın vəzifəsinə əməlli başlı gözünü dikib , şef müdir olmaq arzusundadır. Vallah bu idarədə də kim kimədi bilmək olmur ... Nahaqdan işdən çıxarılan məktəb direktorunun müavini Ali məhkəməyə qədər gedir ,sonda qalib çıxır. Heçnə olmamış kimi , məsul şəxslərin ,baş idarənin insan resuruslarının ,o cümlədən heç rəhbərliyin VECİNƏ gəlmir ...Adı rüşvət qalmaqalında hallanan direktoru bir məktəbdən çıxarıb digər məktəbə direktor təyin edirlər. Vallah komedixanadı, rüşvətxanadı nədi bilmək olmur. Hər nədisə də bu nə elm deyil, nə də ki, təhsil...
E. Əmrullayev :,, Azərbaycan təhsilində sistemli korrupsiya yoxdur".
Cənab E. Əmrullayev deyir ki, Azərbaycan təhsilində sistemli korrupsiya yoxdur. Adam kövrəlir, ürəyi riqqətə gəlir. Fikirləşirsən ki, artıq düzəlib hər yarağımız, bircə qalıb saqqal darağımız ki, cənab nazir yaxın vaxtlarda onu da təşkil edər. Şükürlər olsun ki, hesabı milyonlarla ölçülən korrupsiya, rüşvət sistemli deyilmiş, elə belə kor-koranə baş verirmiş. Yoxsa kimin nə həddinədir ki, sistemli şəkildə korrupsiya ilə məşğul olsun, rüşvət alsın. Tutub adama sistem qoşarlar, ürəyinə steam, pardon stend qoyarlar ki, bir də belə qələt eləməsin. Həə, steam demişkən, burda Kərəmi ağlamaq tutur, Əsli saçını yolur, aşığın sazının mizrabı qırılır. Nədən ki, bu STEAM nazirin ən zəif nöqtəsidir. Çünki, başqa yerdə deyə bilmərik, amma bu STEAMda korrupsiya sistemli şəkildədir, özü də əməlli başlı. Bütün qohumlarını, dost-tanışlarını bu layihəni reallaşdırmağa cəlb edən nazir elə bir sistem qurub ki, kimin əli kimin cibindən çıxır bilmək olmur. Mus-mus deyincə gəlin bu işin Mustafasından danışaq. Bu günlərdə medyada, sosial şəbəkələrdə Samir Feyruzovun STEAM layihəsinin qaranlıq məqamları ilə bağlı geniş araşdırması dərc olundu. Jurnalist bildirir ki, “STEAM layihəsi son illərdə Azərbaycan təhsil sistemində ən böyük büdcə ayırmalarına malik olan istiqamətlərdən birinə çevrilib. Layihə çərçivəsində məktəblər və STEAM mərkəzləri müxtəlif avadanlıqlarla təmin olunur. Şübhəsiz ki, layihənin maliyyə təminatı da var. Bu məqsədlə də dövlət büdcəsindən vəsait ayrılır və bu vəsait dövlət satınalmaları vasitəsilə xərclənir.
Lakin dövlət satınalmaları portalının rəsmi məlumatları və maliyyə zənciri üzrə aparılan təhlillər göstərir ki, STEAM avadanlıqlarının satınalınması prosesində büdcə vəsaitlərinin mənimsənilməsinə söykənən, ciddi suallar yaradan çoxqatlı mexanizm formalaşdırılıb.”
Jurnalistin araşdırmasına görə ETN-də mənimsəmə və korrupsiya zəncirinin mərkəzində dayanan şəxs “İSTEAM” MMC-nin rəhbəri Nihad Hənifəyevdir. Bu şəxs isə E.Əmrullayevin özbəöz qaynıdır.
Araşdırma nəticəsində məlum olub ki, təkcə 2024-cü ilin noyabr ayında “JBA GROUP” MMC ilə ümumi məbləği 11,5 milyon manatdan çox olan iki böyük müqavilə bağlanıb.
2025-ci ilin avqust ayında isə 9,95 milyon manat dəyərində tenderlə “VİVA MEDİCAL GROUP” MMC ilə müqavilə imzalanıb.
Göründüyü kimi tenderlərin qalibləri dəyişir. Amma tender qalibləri dəyişsə də gətirilən bütün avadanlıqların yeganə daxili təchizatçısı olan nazirin qaynı N.Hənifəyevin “İSTEAM” MMC dəyişməz olaraq qalır.
Beləliklə qurulan sistemə əsasən “İSTEAM” MMC dövlət tenderlərində hər dəfə birbaşa qalib kimi görünməsə də “qalib” gələn şirkət avadanlığı ölkə daxilində yalnız “İSTEAM” MMC-dən əldə edir. Nəticədə tender sənədində bir şirkətin adı, təchizat zəncirində isə başqa şirkətin adı görünür.
N.Hənəfiyevin idarə etdiyi bu “mürəkkəb sxem” malların bilavasitə ilkin xarici istehsalçıdan alınıb sonuncu dövlət büdcəsi hesabına təhvil verilməsinədək bir neçə pilləli qapalı zəncir üzərində qurulub.
Jurnalist araşdırmasına əsasən E.Əmrullayev formalaşdırdığı sistemi bu şəxslərin vasitəsilə idarə edir:
Qaynı N.Hənifəyev büdcə vəsaitlərinin mənimsənilməsini təşkil edən əsas şəxsdir.
Elnur Əliyev- AR Təhsil İnstitutunun direktoru. O nazirin əsas silahdaşlarından biri hesab olunur.
Tural Ayvazlı- nazirin müşaviri. O maliyyə məsələlərinə nəzarət edir və nazirin ailə çevrəsinə daxil olan əsas şəxslərdən biri hesab olunur.
Valeh Mirzəyev- nazirin sinif yoldaşı və ETN Ərazi Tikinti Təchizat İdarəsinin rəisi
Zamiq Məmmədov- nazirin sinif yoldaşıdır və qrup daxilində satınalma və inzibati zəncirin digər idarəedici halqasının mərkəzində dayanan şəxsdir.
Beləliklə mükəmməl qurulmuş sistemlə xaricdən alınan məhsulun üzərində qurulan qiymətlər zəncirvari şəkildə artırılır. Mallar xaricdən real maya dəyərinə alındıqdan sonra N.Hənəfiyevin şirkətində süni şəkildə dəfələrlə baha qiymətə sənədləşdirilir və vasitəçi şirkətlər üzərindən dövlət büdcəsinə satılır. Əgər məhsul xarici istehsalçıdan müəyyən qiymətə alınırsa, daha sonra ölkə daxilində bir və ya bir neçə şirkət arasında hərəkət edir və sonda dövlət büdcəsi hesabına daha yüksək qiymətə satılırsa, bu zaman hər mərhələnin iqtisadi əsaslandırılması ortaya qoyulmalıdır. Söhbət dövlət büdcəsindən ödənilən milyonlarla manatın hansı qiymət formalaşması mexanizmi ilə son satıcıya çatmasından gedir.
Araşdırma göstərir ki, avadanlıqların xarici ölkələrdəki real satış qiyməti ilə dövlətə satılan qiyməti arasında böyük fərq var. Şişirdilmiş qiymətlərlə dövlət büdcəsindən şirkətlərə köçürülən milyonlarla manat vəsait “İSTEAM” MMC hesabına köçürülür. Bundan sonrakı mərhələdə pulların taleyi necə olur ?
Göründüyü kimi E.Əmrullayev qohumları, sinif yoldaşları, tələbə yoldaşları, əsgər yoldaşları vasitəsilə irihəcmli dövlət satınalmaları üzrə proseslərə, eləcə də birmənbə hesabına maliyələşən digər layihələrə faktiki nəzarəti tam ələ keçirib. Bu sistemli korrupsiya deyilmi? Görəsən E.Əmrullayev “Azərbaycan təhsilində sistemli korrupsiya yoxdur” deyəndə nə fikirləşirmiş? Məgər sistemli korrupsiyanın buynuzu , sertifikatı olurmu?
Bu təkcə təhsil sistemində son illərin ən böyük layihələrindən biri üzrə aparılan araşdırmanın nəticəsidir. Digər layihələrdə baş verənlər araşdırılarsa daha böyük sistemli korrupsiya faktlarının üzə çıxması şübhəsizdir. Beləcə Azərbaycan təhsili bir və ya bir neçə qrupun maraqlarına qurban verilib. Milyonluq korrupsiya layihələri millətin gələcəyini çökdürüb. STEAMdan “İSTEAM”a gedən və dövlətə milyonlara başa gələn qaranlıq yollara nə zaman işıq tutulacaq?
Mikayıl Cabbarov: "Əlini mənə, bəstərəcik"
E.Əmrullayev təhsil sistemində daha çox Mikayıl Cabbarovun kadrı kimi tanınır. Məhz onun xeyir-duası ilə bu posta təyin olunub. İllərdir ki, Eşqi Bağırovla qoşalaşaraq təhsilin vayına oturan bu adam ən çox tənqid olunan məmurdur. Nə qədər malalansa da, qorunsa da təhsil sistemində formalaşdırdığı bataqlıq artıq onun özünü udmağa başlayıb. İnanmırıq ki, bütün baş verənlərdən sonra bu bataqlıqdan xilas etmək üçün Mikayıl Cabbarov ona “əlini mənə bəstərəcik” desin...
Nicat Mahmudov - Rubrika.az
