Qızıl müasir maliyyə sistemində "radarın xaricində” qala bilməsi və sanksiyalara qarşı qoruma funksiyası ilə 2026-cı ildə artan geosiyasi risklər fonunda mərkəzi bankların ən mühüm strateji aktivlərindən birinə çevrilib.
1xeber.media xəbər verir ki, son bir il yarım ərzində qızılın qiyməti iki dəfə artaraq 5.000 dolları keçib. Ekspertlər ilin sonuna qədər qiymətin 5.250 dollar səviyyəsinə yaxınlaşacağını proqnozlaşdırır.
"The New York Times” qəzetinin məlumatına görə, bu artımın əsas səbəbi inkişaf etməkdə olan ölkələrin mərkəzi banklarından (xüsusilə Türkiyə, Çin, Hindistan və Polşa) gələn güclü tələbatdır.
Qərb ölkələrinin Rusiyanın təxminən 300 milyard dollarlıq valyuta ehtiyatlarını dondurması mərkəzi banklar üçün dönüş nöqtəsi olub. Qızıl fiziki aktiv olduğu üçün dollar və ya avro kimi rəqəmsal sistemlər vasitəsilə dondurula bilmir. Bu da onu "müstəqillik” simvoluna çevirir.
Fevral ayında Yaxın Şərqdə başlayan münaqişələr və daha sonra İranla gərginliyin artması qızılın "təhlükəsiz liman” rolunu daha da gücləndirib.
Türkiyə Mərkəzi Bankı ("TCMB”) son illərin ən böyük qızıl alıcılarından biri kimi göstərilir. Lakin məlumatlara görə, Türkiyə fevralın sonundakı ABŞ–İsrail–İran gərginliyindən sonra ehtiyatlarından 120 tondan çox qızıl satıb. Bu addımın dəyər itirən türk lirəsini dəstəkləmək və inflyasiya təzyiqini azaltmaq məqsədi daşıdığı bildirilir.
1970-ci illərdən sonra faiz gəliri olmaması və saxlanma xərcləri səbəbilə qızıl bir müddət "köhnəlmiş” investisiya kimi qiymətləndirilirdi. Lakin Polşa və Çexiya kimi ölkələrin mərkəzi bank rəsmiləri müasir qlobal iqtisadiyyatda qeyri-sabitliyin əsas xüsusiyyətə çevrildiyini, qızılın isə heç bir tərəfin öhdəliyini daşımayan və qarşı tərəf riski olmayan yeganə aktiv olduğunu vurğulayır.
Mərkəzi banklar son üç ildə ildə 1.000 tondan çox qızıl alışı həyata keçirir. Bu göstərici 2021-ci ildəki tempin iki dəfəsindən də çoxdur. Sorğular göstərir ki, mərkəzi bankların üçdə birindən çoxu növbəti il ərzində qızıl ehtiyatlarını daha da artırmağı planlaşdırır.
