Erməni millətçi və separatçıların 1988-ci ildən istər Elmənistan ərazisində, istərsə də
Qarabağ bölgəsində yaşayan Azərbaycanlıların öz doğma yurd-yuvalarından çıxarılması
siyasəti nəticəsində Azərbaycan 20 faiz torpaqlarından məhrum oldu. Bunun da nəticəsi idi
ki, 1993 -cü il oktyabrın 30 -da Zəngilan rayonu Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal
edildi. Rayonun 1 şəhər, 5 qəsəbə və 83 kəndi işğala məruz qaldı, 45 mindən çox əhali
Azərbaycanın 43 rayonunda qaçqınlıq həyatı yaşamağa məcbur oldu.
Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin sərkərdəliyi ilə 2020-ci il
sentyabrın 27-də başlamış İkinci Qarabağ müharibəsi düşmən üzərində şanlı Qələbə ilə başa
çatdı. 30 ilə yaxın işğal altında qalmış torpaqlarımız azad edildi. Cəbrayılın azad edilməsindən
sonra zəngilana gedən qələbə yolu açıldı və qoşunlarımız bu torpaqları da düşmən
tapdağından azad etmək üçün əməliyyatlara başladı. Oktyabrın 18-də Zəngilan uğrunda
döyüşlər başlandı və artıq oktyabrın 20-də Prezident İlham Əliyev Zəngilanın azad edilməsi
xəbərini xalqımıza çatdırdı. Üç gün davam edən döyüçlərdə əsgər və zabitlərimiz misilsiz
qəhrəmanlıq göstərdilər, onlardan şəhid olan və yaralananlar oldu.
Zəngilanın işğaldan azad olunması ilə 132 kilometr uzunluğunda Azərbaycan-İran
sərhədi tam bərpa edildi. Müharibədən dərhal sonra sərhəd boyunca bütün lazımi istehkam,
mühafizə işləri görülməyə başlahdi.
2020-ci il noyabrın 26-da Prezidentin Fərmanı ilə “Zəngilanın azad edilməsinə görə”
medalı təsis edildi və Zəngilan uğrunda döyüşlərdə iştirak etmiş 6974 əsgər və zabit bu
medalla təltif edildilər.
2020-ci il dekabrın 23-də Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva azad
edilmiş Zəngilanda olan zaman bütün dünyaya bəyan etmişlər ki, Zəngilan əzəli Azərbaycan
torpağıdır və burada çox tezliklə ikinci həyat başlayacaq, böyük işlər görüləcək və zəngilanlılar
tezliklə evlərinə dönəcəklər. Cənab Prezident Zəngilanda görüləcək işlər haqqında danışarkən
qeyd etdi ki, bizi burada böyük və təxirəsalınmaz işlər gözləyir. Birinci növbədə azad edilmiş
torpaqlarımız minalardan təmizlənməli, təhlükəsiz zonaya çevrilməlidir. İnsanların bura
qayıtması üçün kənd və qəsəbələr bərpa edilməlidir.
Zəngilanın bərpası, böyük Qayıdışın burada da həyata keçirilməsi Azərbaycan
iqtisadiyyatı və kənd təsərrüfatına böyük təsir göstərəcək amillərdən biridir. Qeyd olunduğu
kimi burada qiymətli qızıl yataqları və bir çox faydalı qazıntılar var. Onların planlı şəkildə
istismarı ölkəmizin inkişafına təsir göstərən yeni bir amildir.
Zəngilanın yenidən bərpası, kəndlərin dirçəldilməsi ölkənin kənd təsərrüfatına böyük
töhvədir. Burada heyvandarlığın inkişaf etdirilməsi üçün böyük zəmin vardır. Hazırlanmış
layihələrin həyata keçirilməsi Zəngilanın Azərbaycan iqtisadiyyatına və mədəniyyətinə böyük
töhvə verməsi deməkdir. Bu işdə zəngilanlıların böyük rolu var. Hazırda “Böyük Qayıdış”
layihəsi uğurla həyata keçirilir. Birinci pilot layihəyə əsasən Zəngilanın Ağalı kəndində 200
evdən ibarət gözəl kənd salınıb. Kəndin genişləndirilib əlavə 150 fərdi ev inşa edilb. Burada
yaşayış üçün lazım olan bütün şərait yaradılıb. 2022-ci ilin may ayından Ağalı kəndinin ilk
sakinləri doğma torpaqlarında məskunlaşmağa başlayıblar. Zəngilanlıların öz döğma
yurdlarına qayıdışı davam edir.
Dövlətimizin başçısı 2023-cü il iyulun 31-də imzaladığı müvafiq Sərəncama əsasən
şəhərin işğaldan azad edildiyi 20 oktyabr tarixi Zəngilan Şəhəri Günü kimi qeyd olunur və
həmin ildə ilk dəfə Zəngilan şəhər günü qeyd edilib.
Aydın Veysəlov,
Sabirabad rayonu Əhmədabad kənd tam orta məktəbinin direktoru
