2025-ci ilin maliyyə nəticələri göstərir ki, “Bank BTB“ ASC təkcə iqtisadi dalğalanmaların yox, eyni zamanda siyasi-reputasiya risklərinin təsiri altında fəaliyyət göstərir.
1xeber.media Yenicag.az-a istinadla xəbər verir ki, rəqəmlər bankın balansında zəifləməni açıq şəkildə göstərir, siyasi fon isə bu zəifləməni daha da dərinləşdirən psixoloji və institusional faktor kimi önə çıxır.
Mənfəət azalır, əməliyyat yükü ağırlaşır
Bank 2025-ci ili 9 milyon 111 min manat xalis mənfəətlə başa vurub. Bu, ötən illə müqayisədə 4,47 faiz azalma deməkdir. Ən diqqətçəkən məqam odur ki, faiz gəlirləri 24 faiz artsa da, bank bu artımı real mənfəətə çevirə bilməyib. Faiz xərcləri və qeyri-faiz xərcləri paralel şəkildə yüksəlib. Xüsusilə qeyri-faiz xərclərinin 14,4 faiz artması bankın daxili idarəetmə və struktur xərclərinin nəzarətdən çıxdığını göstərir. Bu tendensiya uzunmüddətli dövrdə bankın dayanıqlığını zəiflədən əsas amillərdən biridir.
Aktivlər və likvidlik: təhlükəsizlik yastığı nazilir
Cəmi aktivlər 306 milyon manata düşüb. Aktivlərin azalması özü-özlüyündə risk siqnalıdır, lakin daha təhlükəli məqam aktivlərin keyfiyyətidir. Nağd pul vəsaitləri və onların ekvivalentləri bir il ərzində 63 faizdən çox azalıb. Bankçılıqda bu göstərici fövqəladə hallara hazırlıq səviyyəsini əks etdirir. Likvidliyin bu qədər sürətlə azalması bankın stress vəziyyətlərində manevr imkanlarını ciddi şəkildə məhdudlaşdırır.
Kredit portfeli daralır: ehtiyatlılıq yoxsa resurs problemi?
Biznes kreditlərində 14 faiz, maliyyə institutlarına verilən kreditlərdə isə 30 faiz azalma qeydə alınıb. Bu dinamika bankın kredit riskindən qaçmağa çalışdığını və ya kredit vermək üçün kifayət qədər stabil resursa malik olmadığını göstərir. Hər iki halda bankın bazardakı aktiv rolu zəifləyir və gələcək faiz gəlirləri risk altına düşür.
Depozitlər çıxır: korporativ müştərilər erkən siqnal verir
Cəmi depozitlər 12,3 milyon manat azalıb. Ən ciddi geriləmə isə hüquqi şəxslərin depozitlərində müşahidə olunur. Şirkətlər bankdan 17,5 milyon manatdan çox vəsaitlərini geri götürüblər. Bank sektorunda məhz hüquqi şəxslərin davranışı ən həssas göstərici hesab olunur. Çünki bu müştərilər emosional yox, rasional qərar verir və riskləri qabaqcadan hesablayır.
Sahiblik strukturu: siyasi kontekstin mərkəzi nöqtəsi
Bu maliyyə mənzərəsi fonunda bankın səhmdar strukturu xüsusi önəm daşıyır. Bank BTB ASC-nin səhmlərinin 74,98 faizi Ramiz Mehdiyevin gəlini Nigar Mehdiyevaya məxsusdur. Bu səviyyədə konsentrasiyalı sahiblik bankın qərarvermə mexanizmlərinin bir mərkəzdə cəmləşməsi deməkdir. Bank sektorunda isə tənzimləyicilər və bazar iştirakçıları məhz bu cür strukturlara daha həssas yanaşırlar.
Ev həbsi və reputasiya riski
Ramiz Mehdiyevlə bağlı ev həbsi qərarı bank üçün birbaşa hüquqi risk yaratmasa da, reputasiya baxımından ciddi təsir gücünə malikdir. Maliyyə bazarlarında reputasiya riski çox vaxt real maliyyə riskindən daha sürətlə işləyir. Bir bankın adı siyasi-hüquqi proseslər fonunda hallandıqda, bu, avtomatik olaraq ehtiyatlı davranışları artırır.
Şirkətlər, xüsusilə də iri korporativ müştərilər, belə hallarda “gözləmə mövqeyi” tutmur, birbaşa risklərini minimuma endirməyə çalışırlar. Depozitlərin geri çəkilməsi də məhz bu davranış modelinə uyğun gəlir.
Siyasi qeyri-müəyyənlik və idarəetmə boşluğu ehtimalı
Siyasi fonun ağırlaşması bank daxilində strateji qərarların qəbulunu da çətinləşdirə bilər. Əsas səhmdar ətrafında formalaşan qeyri-müəyyənlik menecmentin uzunmüddətli planlarını zəiflədir, kredit və investisiya qərarlarında həddindən artıq ehtiyatlılıq yaradır. Bu isə bankın bazarda passivləşməsinə gətirib çıxarır.
Maliyyə geriləməsi siyasi risklə sürətlənir
Bank BTB-nin hazırkı vəziyyəti göstərir ki, maliyyə geriləməsi və siyasi-reputasiya riski paralel şəkildə hərəkət edir. Likvidliyin azalması, depozit axınının zəifləməsi və kredit portfelinin daralması bankı zəif mövqeyə gətirib. Ramiz Mehdiyevin ətrafında yaranan siyasi fon isə bu prosesi sürətləndirən katalizator rolunu oynaya bilər.
Bu mərhələdə problem təkcə balans rəqəmləri deyil. Əsas risk bankın etimad mühitində yaşanan aşınmadır. Etimad isə bank sektorunda bərpa olunması ən çətin resursdur.
