Müctəba Xameneyinin hakimiyyətə gəlməsi fonunda neftin qiymətinin bir barel üçün 108 dollara qədər yüksəlməsi qlobal iqtisadiyyat üçün gözlənilən sarsıntıya çevrilib.
Dünya enerji bazarları son on ildə görünməmiş turbulensiya mərhələsinə daxil olub. Brent markalı neftin bir barelinin qiyməti psixoloji həddi keçərək 108 dollara çatıb və bu, London Siti və Uoll-stritdə analitikləri inflyasiya proqnozlarını təcili şəkildə yenidən hesablamaya məcbur edib.
Qiymətlərin sıçrayışı hazırda fiziki neft qıtlığının nəticəsi deyil. Analitiklərin fikrincə, bu, daha çox mümkün geosiyasi böhran riskinə görə bazarın əlavə etdiyi klassik “risk mükafatı”dır.
Bazar üç əsas amilə kəskin reaksiya verir.
Birinci amil Müctəba Xameneyinin hakimiyyətə gəlməsidir. SEPAH-la sıx bağlı sayılan yeni liderin seçilməsi, analitiklərin fikrincə, İranın “mühasirəyə alınmış qala” strategiyasını daha da gücləndirəcəyini göstərir. Treyderlər hesab edirlər ki, yeni rəhbərlik neft ixracını geosiyasi alət kimi istifadə edə bilər.
İkinci amil Hörmüz boğazı ilə bağlı risklərin artmasıdır. Ordunun və SEPAH-ın yeni liderə sədaqət andı içməsi, regionda davam edən gərginlik fonunda bu strateji marşrutun bağlanması ehtimalı ilə bağlı qorxuları artırıb. Məhz bu boğazdan dünya üzrə istehlak olunan neftin təxminən 20 faizi daşınır. Analitiklərin fikrincə, bu sularda hər hansı “təsadüfi” toqquşma qiymətlərin 150 dollara qədər yüksəlməsinə səbəb ola bilər.
Üçüncü amil isə bazarın artıq İranla bağlı “Nüvə sazişinə” qayıdış ehtimalını real saymamasıdır. Bu vəziyyətdə İran nefti uzun müddət ərzində Qərb bazarları üçün faktiki olaraq “zəhərli” resursa çevrilə bilər.
