1xeber.media xəbər verir ki, Kanadalı alimlər kainatın yaşının indiyədək qəbul edilən göstəricidən təxminən iki dəfə çox ola biləcəyini irəli sürüblər. Yeni nəzəriyyəyə əsasən, kainatın yaşı 13,8 milyard deyil, 26,7 milyard il təşkil edə bilər.
Ottava Universitetinin fizikləri Rajendra Qupta və Nikolaos Samaras kainatın quruluşunu izah edən alternativ kosmoloji modeli araşdırıblar. CCC+TL adlanan bu model iki əsas nəzəriyyəni birləşdirir: fundamental fiziki sabitlərin zamanla dəyişməsi və “yorğun işıq” hipotezi.
Alimlərin fərziyyəsinə görə, hissəciklər və qüvvələr arasındakı qarşılıqlı təsiri müəyyən edən fundamental fiziki sabitlər zaman keçdikcə dəyişə bilər. Eyni zamanda, fotonlar kosmosda hərəkət etdikcə tədricən enerji itirə bilər.
Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, standart kosmoloji modeldə qaranlıq maddə və qaranlıq enerji ilə izah edilən bəzi hadisələr əslində bu proseslərin nəticəsi ola bilər. Bu halda kainatda müşahidə olunan bir sıra prosesləri izah etmək üçün əlavə görünməz komponentlərin mövcudluğunu fərz etməyə ehtiyac qalmır.
Yeni modelin yoxlanılması üçün alimlər Böyük Partlayışdan sonra yüngül kimyəvi elementlərin yaranması prosesi olan ilkin nukleosintezi də araşdırıblar. Tədqiqatın nəticələri “Universe” elmi jurnalında dərc olunub.
Hesablamalar zamanı modelin hidrogen, helium və digər yüngül elementlərin müşahidə olunan nisbətlərini izah edə bildiyi müəyyənləşdirilib. Lakin bunun üçün nüvə reaksiyalarının və neytronların parçalanmasının sürətinin kainatın genişlənmə tempi ilə uyğun şəkildə dəyişdiyi fərz edilib.
Yeni nəzəriyyə necə yoxlanılıb?
2025 və 2026-cı illərdə tədqiqatçılar CCC+TL modelinin proqnozlarını müxtəlif astronomik müşahidələrlə müqayisə ediblər.
Bu məqsədlə kainatın genişlənmə sürətini qalaktikaların yaş fərqləri əsasında müəyyənləşdirməyə imkan verən kosmik xronometrlərin məlumatlarından istifadə olunub. Həmçinin SPARC bazasına daxil olan 175 qalaktikanın fırlanma əyriləri təhlil edilib.
Alimlərin hesablamalarına görə, yeni model qaranlıq maddənin mövcudluğunu nəzərə almadan da ulduzların və qazın müşahidə olunan hərəkətini izah edə bilir.
Tədqiqatçılar həmçinin qaranlıq maddənin mövcudluğuna dair mühüm sübutlardan biri hesab edilən “Güllə” qalaktika çoxluğunu araşdırıblar. Onların fikrincə, yeni model çərçivəsində əlavə qravitasiya effekti rentgen şüaları yayan isti qazın deyil, qalaktikaların yerləşməsinin nəticəsi ola bilər. Bununla belə, alimlər bu nəticənin ilkin xarakter daşıdığını və əlavə araşdırmalara ehtiyac olduğunu bildirirlər.
Yeni nəzəriyyə hələ təsdiqlənməyib
Qeyd edək ki, CCC+TL modelinin bütün müşahidələrlə uyğunluğu hələ tam sübuta yetirilməyib. “Monthly Notices of the Royal Astronomical Society” jurnalında dərc olunan araşdırmalardan birində modelin kainatın genişlənmə parametri ilə bağlı bəzi ölçmələri standart kosmoloji model qədər dəqiq izah edə bilmədiyi müəyyənləşdirilib.
Digər tədqiqatda isə daha məhdud kosmik xronometr məlumatları əsasında hər iki modelin nəticələri arasında statistik baxımdan əhəmiyyətli fərq aşkarlanmayıb.
Bu isə onu göstərir ki, əldə olunan nəticələr istifadə edilən məlumatlardan və hesablamalarda seçilən parametrlərdən asılıdır. Beləliklə, kainatın yaşının 26,7 milyard il olması hələ elmi ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilmiş nəticə deyil, əlavə yoxlamalara ehtiyacı olan alternativ nəzəriyyənin irəli sürdüyü ehtimaldır.
