Son illər dünyada baş verən iqtisadi dəyişikliklər, xüsusilə qlobal bahalaşma, artıq hər bir ölkənin, o cümlədən Azərbaycanın da sosial və iqtisadi həyatına təsir göstərir. Ərzaq məhsullarından tutmuş nəqliyyat xərclərinə, kitab və dəftər qiymətlərinə qədər bahalaşma dalğası aztəminatlı təbəqə, xüsusilə pensiyaçılar və tələbələr tərəfindən daha çox hiss olunur.
Digər tərəfdən, hökumətin sosialyönümlü addımları, məsələn, ictimai nəqliyyatda tələbələr və pensiyaçılar üçün nəzərdə tutulan mümkün güzəştlər, cəmiyyətin bu dəyişikliklərə daha asan uyğunlaşmasına xidmət edir. Məhz bu mövzular ətrafında suallarımızı deputat, Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin üzvü Vüqar Bayramov cavablandırıb.
1xeber.media deputatla müsahibəni təqdim edir:
- Vüqar müəllim, dünyada gedən qlobal bahalaşma ölkəmizdən də yan keçmir, bunu bir tələbə kimi aldığımız kitab-dəftərin qiymətində, gedişhaqlarının artırılmasında daha çox hiss edirik. Sizcə bu bahalaşma nə ilə bağlıdır?
- Azərbaycanda qiymət artımlarının səbəblərindən biri də məhz idxal inflyasiyasıdır. Biz qlobal və regional bazarlarda qiymət artımından sonra ölkəyə idxal edilən məhsulların qiymətlərində də artımlar müşahidə edirik. Amma dövlət Statiska Komitəsinin rəsmi məlumatları göstərir ki, qiymət artımı daha çox ərzaq məhsullarında özünü göstərir. 2025-ci ildə əvvəlki illərə nisbətən qiymətlər 5-7 faiz artıb. Qida məhsullarında 7-9 faiz, qeyri-qida məhsullarında isə 2-4 faiz artım müşahidə edilib. Bu göstəricilər qida məhsullarında olan artımın qeyri-qida məhsullarından daha yüksək olduğunu göstərir. Bu isə Azərbaycana məhsul idxal edən ölkələrdə ərzaq məhsulların qiymətlərinin artması ilə bağlıdır.
- Bu yaxınlarda açıqlanan rəsmi məlumatlara əsasən, ictimai nəqliyyatda tələbələrə güzəştlər edilməsi nəzərdə tutulub. Sizcə bu güzəştlər nə ola bilər?
- Bəli, hazırda ictimai nəqliyyatda güzəştlərin tətbiq edilməsi istiqamətində qiymətləndirmələr aparılır. Bir sıra inkişaf etmiş ölkələrdə olduğu kimi, tələbələr və pensiyaçılar üçün ictimai nəqliyyatda güzəştlərin tətbiq edilməsini təklif edirik. Çünki nəticə etibarilə belə güzəştlərin tətbiqi xüsusilə tələbələrin daha aşağı qiymətlə ictimai nəqliyyatdan istifadəsinə imkan yaradar. İnkişaf etmiş ölkələrdə belə dəstəklər var. Ona görə də belə dəstəklər tələbələrin sosial xərclərinin azaldılması baxımından vacibdir. Bu kontekstdən güzəştlərin tətbiqinin həyata keçirilməsi gözlənilir. Bununla bağlı müvafiq dövlət qurumu tərəfindən yeni mexanizmlər hazırlanır. Dəqiq məlumatlar məhz bu mexanizmlərlə bağlı ictimaiyyətə məlumat verildiyi halda məlum olacaq.
- Maraqlıdır, növbəti mərhələdə Azərbaycanda hansı iqtisadi addımların atılması gözlənilir?
- Azərbaycanda dayanıqlı iqtisadi inkişaf templərinin qorunub saxlanması əsas hədəflərdəndir. Biz son dövrlər bütövlükdə islahatların dərinləşməsini müşahidə edirik. Proseslər iqtisadiyyatın ağardılmasına xidmət edir və bu istiqamətdə tədbirlər mütəmadi olaraq davam etdirilir. Ən vacib məqamlardan biri xüsusilə neftdən asılılığın aradan qaldırılmasıdır və qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsidir. Bu baxımdan iqtisadiyyatın diversifikasiyası ilə bağlı islahatlar daha prioritetdir. Son dövrlər bu istiqamətdə irəliləyiş və uğurlar əldə edilib. Bütün bunlarla yanaşı, ixracatda qeyri-neft sektorunun payının artırılması olduqca vacibdir. Bu, valyuta həcminin artmasına, nəticə etibarilə büdcəyə daha çox valyutanın daxil olmasına gətirib çıxarır.
- Son olaraq, dünyada baş verən müharibələrin iqtisadi proseslərə təsirindən danışmanızı istərdik…
- Regional müharibələr, bütün istiqamətlərə, xüsusilə iqtisadiyyata təsir göstərir. Rusiya-Ukrayna müharibəsi başladıqdan sonra praktik olaraq qiymətlərin artmasını müşahidə etdik. Bu isə dünyada, eləcə də Azərbaycanda istehlak bazarında qiymət artımına gətirib çıxardı. Müharibələr birmənalı şəkildə region bazarında qiymətlərə təsir göstərir, bəzi məhsulların qıtlığını yaradır, nəticə etibarilə idxal inflyasiyasının sürətlənməsinə gətirib çıxarır. Bu baxımdan idxal inflyasiyası müharibə başladıqdan sonra daha da sürətlənib. Azərbaycanda xüsusilə xarici iqtisadi faktorların minimallaşdırılması ilə bağlı tədbirlər görülür, ərzaq ehtiyatları yaradılır. Bütövlükdə əsas məqsəd ondan ibarətdir ki, strateji məhsulların qiymətlərində dəyişikliklər baş verdikdə bu, Azərbaycanın istehlak bazarına daha az təsir etsin. Bütün hallarda müharibələr region və milli iqtisadiyyatlara təsir göstərir.
