İsveçli rejissor Mikael Silkeberq Qərbi Azərbaycanın mədəni irsindən bəhs edən “Yaddaşda Yaşayan Vətən” adlı sənədli film çəkib.
1xeber.media xəbər verir ki, film Azərbaycanın İsveçdəki səfirliyin təşkilatçılığı və dəstəyi ilə ərsəyə gəlib.
Azərbaycanın İsveçdəki səfiri Zaur Əhmədov “X” hesabındakı paylaşımında qeyd edib ki, isveçli rejissor Mikael Silkeberqin çəkdiyi “Yaddaşda Yaşayan Vətən” filmi Skandinaviyadan Azərbaycana uzanan mədəni səyahət üzərində qurulmuş 55 dəqiqəlik sənədli filmdir: “Film yaddaşın coğrafi sərhədləri aşaraq kimliyi necə qoruyub saxladığını araşdırır.
Film İsveçdə, Uppsala Universitetinin Kitabxanasında başlayır. Burada Silkeberq XVII əsrə aid, İncilin Azərbaycan dilinə erkən tərcümələrindən birini özündə ehtiva edən nadir bir əlyazma ilə qarşılaşır. Latın qrafikası və fransız orfoqrafiyası ilə yazılmış bu nadir mətn Qafqazdan uzaqlarda qorunub saxlanılsa da, güclü bir simvola çevrilir: əsrlər və məsafələr keçsə belə, mədəni yaddaş yaşamağa davam edir.
Səyahət daha sonra Stokholmda davam edir. Burada Silkeberq isveçli müəllif və tarixçi Bengt Yanqfeldt ilə görüşür. Nobel qardaşlarının XIX əsrin sonlarında Bakıda fəaliyyəti və Azərbaycandakı daha geniş İsveç izləri haqqında qısa söhbət vasitəsilə film Skandinaviya-Qafqaz münasibətlərinin çox zaman diqqətdən kənarda qalan bir səhifəsini işıqlandırır.
Bu nöqtədən etibarən Qafqaza Skandinaviya marağına dair düşüncələr XIX əsrin sonlarında region haqqında yazmış Norveçin ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı Knut Hamsunun qeydlərini və danimarkalı diplomat və iş adamı Erik Bierinqin xatirələrini yada salır. Onların baxışları Avropa ilə Asiyanın qovşağında yerləşən bu bölgəni anlamağa yönəlmiş cəhdlərin bir hissəsi kimi təqdim olunur.
Daha sonra Silkeberq Şərqə doğru yola çıxır. Bu, təkcə coğrafi marşrut deyil, həm də tarixi və mədəni davamlılığın izinə düşən bir axtarışdır”.
Səfir yazıb ki, filmin əsas ideyası Qərbi Azərbaycanı yaddaş vasitəsilə qorunub saxlanılan mədəni məkan kimi təqdim etməkdir: “Burada məkanlar, ənənələr və mənalar nəsildən-nəslə ötürülərək yaşayır. Arxiv xəritələri və müxtəlif şahid ifadələri vasitəsilə film göstərir ki, bəzi coğrafiyalar siyasi sərhədlərdə deyil, mədəni şüurda yaşamağa davam edir.
Bu davamlılıq özünün ən parlaq ifadəsini aşıq sənətində tapır. Poeziya, musiqi və dastançılığın qovuşduğu bu ənənədə Göyçə mahalında dünyaya gəlmiş Aşıq Ələsgərin irsi filmin əsas xəttini təşkil edir. Onun şeirləri təbiət mənzərələrini, duyğuları və mənsubiyyət hissini yaşadır.
Sazın, balabanın və zurnanın sədaları altında, eləcə də yallı kimi kollektiv mədəni ifadələr vasitəsilə yaddaş canlı və paylaşılmış təcrübəyə çevrilir.
Film, həmçinin, kimliyin ədəbiyyat və təsviri sənət vasitəsilə necə qorunduğunu araşdırır. Bakının mədəniyyət ocaqlarında qorunan əlyazmalar, poeziya nümunələri və sənət əsərləri unudulmağa qarşı dayanan bir mədəni xəritə yaradır. Klassik ədəbi irsdən Mirzə Qədim İrəvaninin bədii irsinədək sənət tarixi davamlılığın etibarlı daşıyıcısı kimi təqdim olunur.
Maddi mədəniyyət də filmdə mühüm yer tutur. İrəvan xalça qrupuna aid nümunələr sanki kodlaşdırılmış arxivlər kimi təqdim edilir; onların naxışları, rəngləri və kompozisiyaları tarix, təbiət və inancların formalaşdırdığı dünyagörüşünü əks etdirir.
Sənədli film eyni zamanda Qərbi Azərbaycanın milli geyimlərini təqdim edir və regionun kulinariya irsini araşdırır. Ənənəvi yeməklərin hazırlanma prosesini əyani şəkildə nümayiş etdirərək göstərir ki, gündəlik mədəni təcrübələr yaddaşı nəsildən-nəslə daşımağa davam edir”.
Zaur Əhmədovun sözlərinə görə, düşündürücü üslubda qurulan “Yaddaşda Yaşayan Vətən” arxiv tapıntılarını, ədəbiyyatı, musiqini, təsviri sənəti, ənənəvi sənətkarlığı, təbiət mənzərələrini və insan hekayələrini vahid bir bədii məcrada birləşdirir.
“Nəticə etibarilə film universal bir sual ortaya qoyur: Əgər insan öz doğma yurduna fiziki olaraq qovuşa bilmirsə, mədəniyyət həmin Vətənin heç vaxt itməməsini necə təmin edir?”, - deyə səfir vurğulayır.
Qeyd edək ki, "Yaddaşda Yaşayan Vətən" filminin artıq Bakıda təqdimatı keçirilib.
Film Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində prorektor Mahirə Hüseynovanın və Universitetin Beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektorluğunun nəzdində fəaliyyət göstərən Qərbi Azərbaycan Araşdırmalar Mərkəzinin təşkilatçılığı ilə təqdim olunub.
