ZAUR MİKAYILOV: SU TƏSƏRRÜFATINDA SİSTEMLİ İSLAHATLAR, ŞƏFFAFLIQ VƏ İDARƏETMƏ MƏDƏNİYYƏTİ
Su təsərrüfatı elə bir strateji sahədir ki, burada idarəetmənin keyfiyyəti təkcə infrastrukturun vəziyyəti ilə deyil, həm də ərzaq təhlükəsizliyi, kənd təsərrüfatının dayanıqlılığı, ekoloji tarazlıq və ölkənin su təhlükəsizliyi ilə ölçülür. Bu sahəni idarə etmək suyun mənbədən istehlakçıya qədər hərəkətini, suvarma şəbəkələrinin texniki vəziyyətini, hidrotexniki qurğuların istismarını, su itkilərinin azaldılmasını və məhdud su ehtiyatlarının səmərəli bölüşdürülməsini vahid mexanizm çərçivəsində əlaqələndirmək deməkdir.
Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin sədri Zaur Mikayılovun rəhbərliyi altında həyata keçirilən idarəetmə yanaşmasının əsas əhəmiyyəti də məhz bu mürəkkəb sahəyə sistemli baxışın gücləndirilməsi, institusional intizamın möhkəmləndirilməsi və problemlərin ayrı-ayrı epizodlar deyil, bütöv idarəetmə zənciri daxilində həllinə nail olmaq zərurəti ilə bağlıdır.
Şəffaflıq idarəetmənin seçim deyil, prinsip məsələsidir. Dövlət vəsaitlərinin təyinatı üzrə istifadəsi, satınalma proseslərində qanunçuluğun qorunması, xidmətlərin göstərilməsində hesabatlılığın artırılması və vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadəyə qarşı barışmaz mövqe sağlam idarəçilik mühitinin fundamental şərtləridir. Su təsərrüfatı kimi böyük maliyyə, texniki resurs və insan əməyinin cəmləşdiyi sahədə korrupsiya və rüşvətxorluğa qarşı mübarizə yalnız ayrı-ayrı pozuntuların aşkarlanması ilə məhdudlaşmamalı, belə halları doğuran inzibati boşluqların aradan qaldırılmasına, nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsinə və məsuliyyətin qaçılmazlığına əsaslanmalıdır.
Dövlət əmlakına münasibətdə tələbkarlıq, maliyyə intizamı və xidməti məsuliyyət idarəetmənin gündəlik normasına çevrilməlidir. Çünki dövlət resurslarının qorunması sadəcə inzibati vəzifə deyil, cəmiyyət qarşısında mənəvi və hüquqi öhdəlikdir.
Digər mühüm istiqamət Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi strateji prioritetlərin, verdiyi tapşırıq və tövsiyələrin konkret nəticələrə çevrilməsidir. Su ehtiyatlarından səmərəli istifadə, müasir infrastrukturun qurulması, kənd təsərrüfatının su təminatının yaxşılaşdırılması və əhalinin keyfiyyətli su xidmətlərinə əlçatanlığının genişləndirilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Bu məqsədlərə nail olmaq isə dövlət proqramlarının formal icrasından daha artığını — dəqiq planlaşdırma, maliyyə vəsaitlərinin rasional bölüşdürülməsi, layihələrin vaxtında tamamlanması və nəticələrin ölçülə bilən göstəricilərlə qiymətləndirilməsini tələb edir.
Su təsərrüfatında islahatların effektivliyi, ilk növbədə, su itkilərinin azaldılması, uçot və sayğaclaşdırmanın genişləndirilməsi, suvarma sistemlərinin texniki modernləşdirilməsi, kanalların faydalı iş əmsalının yüksəldilməsi, hidrotexniki qurğuların təhlükəsiz istismarı və rəqəmsal monitorinqin tətbiqi kimi konkret göstəricilərlə qiymətləndirilməlidir. Eyni zamanda, kollektor-drenaj şəbəkələrinin işlək vəziyyətdə saxlanılması, torpaqların meliorativ durumunun yaxşılaşdırılması, təkrar su istifadəsi imkanlarının araşdırılması və iqlim dəyişikliklərinin yaratdığı risklərə uyğunlaşma uzunmüddətli su təhlükəsizliyinin ayrılmaz komponentləridir.
Problemlərin sistemli həlli də məhz burada başlayır: hər bir nasazlığın səbəbini müəyyənləşdirmək, köhnəlmiş infrastrukturun yenilənməsini prioritetləşdirmək, regional idarəetmə qurumlarının fəaliyyətini koordinasiya etmək, görülən işlərə texniki nəzarəti gücləndirmək və nəticəni ictimaiyyət qarşısında hesabatlılıqla müşayiət etmək.
Əlbəttə, onilliklər ərzində formalaşmış problemlərin bir gündə aradan qaldırılması mümkün deyil. Su təsərrüfatında nəticələr böyük ölçüdə mövsümi amillərdən, iqlim şəraitindən, infrastrukturun fiziki aşınmasından və investisiya imkanlarından asılıdır. Buna görə də uğurlu idarəçilik təkcə görülən işlərin həcmi ilə deyil, problemlərin hansı ardıcıllıqla həll edilməsi, resursların necə idarə olunması və əldə edilən nəticələrin davamlılığı ilə ölçülür.
Zaur Mikayılovun rəhbərliyi qarşısında dayanan əsas vəzifə məhz bu mürəkkəb mexanizmi vahid idarəetmə sisteminə çevirmək, islahatları davamlı institusional nəticələrlə möhkəmləndirmək və su təsərrüfatında müasir idarəçilik standartlarını bərqərar etməkdir.
Çünki su təsərrüfatında uğur yalnız suyun mənzil başına çatdırılması deyil. Uğur hər damlanın uçota alınması, hər dövlət manatının səmərəli xərclənməsi, hər layihənin nəticə verməsi və hər vətəndaşın dövlət xidmətinə inamının möhkəmlənməsidir.
Müasir idarəetmənin əsas meyarı budur: problemləri gizlətmək deyil, onları müəyyənləşdirmək; nəticələri şişirtmək deyil, onları ölçmək; köhnə mexanizmləri qorumaq deyil, daha səmərəli sistem qurmaq. Su təhlükəsizliyinin strateji əhəmiyyəti də, bu sahədə aparılan islahatların həqiqi dəyəri də məhz həmin prinsiplərlə müəyyən olunur.
