Azərbaycan bu gün təkcə regionda deyil, həm də qlobal miqyasda şəhərsalma və dayanıqlı inkişaf sahəsində nüfuzlu aktorlardan biri kimi çıxış edir. Prezident İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən strategiya ölkənin urban inkişaf modelini yeni mərhələyə yüksəldib.
1xeber.media xəbər verir ki, Milli Məclisin deputatı Soltan Məmmədov APA -ya açıqlamasında bildirib ki, Azərbaycanın şəhərsalma sahəsində tətbiq etdiyi innovativ yanaşmalar, xüsusilə işğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri beynəlxalq ekspertlər tərəfindən nümunəvi model kimi qiymətləndirilir. Onun sözlərinə görə, bu təcrübə artıq yalnız milli inkişaf proqramı deyil, eyni zamanda qlobal urban siyasət üçün istinad nöqtəsinə çevrilməkdədir.
UN-Habitat ilə əməkdaşlıq: strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələsi
Son illərdə Azərbaycan ilə BMT-nin Məskunlaşma Proqramı – UN-Habitat arasında əməkdaşlıq əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Deputat deyib ki, bu əməkdaşlığın növbəti mühüm mərhələsi baxımından Prezident İlham Əliyevin mayın 16-da UN-Habitat-ın icraçı direktoru Anaklaudia Rossbaxı qəbul etməsi diqqət çəkir:
“Görüş zamanı Azərbaycanın BMT sistemində ən böyük şəhərsalma tədbirlərindən biri olan Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun (WUF13) Bakıda keçirilməsi ilə bağlı hazırlıq işləri müzakirə olunub. Bu görüş təkcə diplomatik xarakter daşımır, həm də Azərbaycanın qlobal şəhərsalma gündəliyində mövqeyini möhkəmləndirməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. UN-Habitat rəhbərliyi Azərbaycanın WUF13 hazırlıq prosesində tətbiq etdiyi innovativ idarəetmə modelini yüksək qiymətləndirib və Bakının bu mötəbər tədbirə tam hazır olduğunu bildirib”.
WUF13: Azərbaycanın təşkilati modelinin beynəlxalq təsdiqi
Soltan Məmmədov qeyd edib ki, WUF13-ün Azərbaycanda keçirilməsi ölkənin şəhərsalma sahəsində qazandığı təcrübənin beynəlxalq səviyyədə tanınmasının göstəricisidir: “COP29-un uğurlu təşkili Azərbaycanın böyük qlobal tədbirləri idarə etmək qabiliyyətini artıq sübut edib. COP29 çərçivəsində formalaşmış institusional təcrübə bu gün WUF13-ün təşkilində də mühüm rol oynayır. Soltan Məmmədovun fikrincə, COP29-dan sonra WUF13-ün Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın qlobal proseslərdə ardıcıl və sistemli rolunu nümayiş etdirir. COP və WUF kimi iki nəhəng BMT platforması arasında strateji əlaqənin yaradılması Azərbaycanın beynəlxalq siyasətdə yeni yanaşma formalaşdırdığını göstərir”.
Azərbaycanın şəhərsalma təcrübəsi: azad edilmiş ərazilərdə model transformasiya
Deputat vurğulayıb ki, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə aparılan bərpa və yenidənqurma işləri təkcə infrastruktur layihəsi deyil, həm də yeni şəhərsalma fəlsəfəsidir: “Bu ərazilərdə həyata keçirilən layihələr “ağıllı şəhər”, “yaşıl enerji zonası” və “dayanıqlı məskunlaşma” prinsiplərinə əsaslanır. Bu model beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən yüksək qiymətləndirilir və bir çox ölkə üçün tətbiq oluna biləcək nümunə kimi təqdim edilir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən bu siyasət Azərbaycanın post-münaqişə bərpa təcrübəsini qlobal şəhərsalma gündəliyinə daxil edib”.
Bakı standartları: BMT Azərbaycanı yüksək qiymətləndirir
Soltan Məmmədov onu da nəzərə çatdırıb ki, UN-Habitat tərəfindən Azərbaycanın göstərdiyi könüllü maliyyə dəstəyi, Milli Şəhərsalma Forumlarının təşkili və beynəlxalq əməkdaşlıq təşəbbüsləri yüksək qiymətləndirilib: “BMT Azərbaycanın bu sahədəki fəaliyyətini təkcə maliyyə dəstəyi kimi deyil, həm də strateji tərəfdaşlıq nümunəsi kimi qəbul edir. Bu, Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarla münasibətlərində etimad mühitini daha da gücləndirir. Azərbaycanın BMT platformalarında fəallığı ölkənin qlobal idarəetmə sisteminə inteqrasiyasını dərinləşdirir. Bu gün görüşdən sonra Azərbaycan Respublikasının Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi ilə BMT-nin Məskunlaşma Proqramı (UN-Habitat) arasında WUF13 Bakı standartlarına əsasən gələcəkdə keçiriləcək Ümumdünya Şəhərsalma Forumun sessiyalarına ev sahibliyi üzrə əməliyyat təlimatının birgə hazırlanmasında əməkdaşlıq etmək məqsədilə Niyyət Məktubu imzalanıb. Bu sənəd WUF13-ün təşkilati modelinin institusional təcrübəyə çevrilməsini hədəfləyir. Bu sənəd yalnız bir əməkdaşlıq çərçivəsi deyil, həm də gələcək WUF sessiyalarının idarə olunması üçün praktik yol xəritəsidir. Bu yanaşma beynəlxalq şəhərsalma idarəçiliyində yeni standartların formalaşmasına xidmət edir. “WUF13 Bakı standartları” anlayışına da xüsusi diqqət çəkmək istəyirəm. Bu standartlar gələcək forumlarda tətbiq olunarsa, təşkilati səmərəlilik, qərarvermə sürəti və idarəetmə keyfiyyəti əhəmiyyətli dərəcədə artacaq. Bakı modeli beynəlxalq tədbirlərin idarə olunmasında vahid yanaşma formalaşdırmağa imkan verir və bu, qlobal səviyyədə yeni bir idarəetmə fəlsəfəsi yaradır”.
COP29 və WUF13 arasında strateji körpü
Soltan Məmmədov qeyd edib ki, Azərbaycanın son illərdə ev sahibliyi etdiyi böyük beynəlxalq tədbirlər bir-biri ilə əlaqəli şəkildə inkişaf edir: “COP29-un uğurlu təşkili WUF13 üçün həm təşkilati, həm də institusional baza yaradıb. Bu iki tədbir arasında yaradılan strateji əlaqə Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu gücləndirir və ölkəni qlobal qərarvermə mərkəzlərindən birinə çevirir. WUF13 hazırlıq prosesində tətbiq olunan rəqəmsal həllər və innovativ idarəetmə mexanizmləri Azərbaycanın dövlət idarəçiliyində müasir yanaşmaların geniş tətbiqini göstərir. Bu yanaşmalar tədbirin daha şəffaf, çevik və effektiv təşkilinə imkan yaradır. Eyni zamanda, bu model gələcəkdə digər ölkələr tərəfindən də tətbiq edilə biləcək praktik nümunə kimi çıxış edir. Ümumiyyətlə, Azərbaycan son illərdə bir sıra mühüm qlobal tədbirlərə uğurla ev sahibliyi edib və bu, ölkənin institusional imkanlarını nümayiş etdirir. Bu təcrübə yalnız logistika və təşkilati bacarıqlarla məhdudlaşmır, həm də siyasi etimad və beynəlxalq tərəfdaşlıq baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Əməkdaşlığın yeni mərhələsi
Deputat Prezident İlham Əliyev ilə UN-Habitat icraçı direktoru Anaklaudia Rossbax arasında keçirilən görüşdə əməkdaşlığın gələcək perspektivlərinin geniş müzakirə olunduğunu nəzərə çatdırıb: “Bu görüş Azərbaycanın BMT ilə münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər. Görüşdə qarşılıqlı etimad, əməkdaşlıq və strateji inkişaf istiqamətləri xüsusi vurğulanıb. Azərbaycanın şəhərsalma sahəsində əldə etdiyi uğurlar ölkənin beynəlxalq nüfuzunu daha da gücləndirir. WUF13 və COP29 kimi tədbirlər bu prosesin mühüm tərkib hissəsidir. Azərbaycan artıq yalnız regional inkişaf modeli deyil, həm də qlobal şəhərsalma və dayanıqlı inkişaf platformasının fəal iştirakçısıdır. Bu isə ölkənin gələcəkdə daha böyük beynəlxalq təşəbbüslərdə əsas aktor kimi çıxış edəcəyini göstərir”.
