Azərbaycanla Avropa Şurası arasında əlaqələrin tarixinə nəzər salsaq görərik ki,
Azərbaycan Respublikasının Parlamenti “xüsusi dəvət edilmiş qonaq” statusu almaq üçün
1992-ci il yanvarın 24-də Avropa Şurasına müraciət edib. 1995-ci ilin fevral ayında AŞPA
Bürosu üç Cənubi Qafqaz dövlətinin Avropa Şurasına üzv qəbul edilmək üçün müraciət
hüququnu nəzərdə tutan 1247 (1994) saylı tövsiyəyə uyğun olaraq Azərbaycanın “xüsusi
dəvət edilmiş qonaq” statusu almaq barədə müraciətinin nəzərdən keçirilməsi təşəbbüsü ilə
çıxış edib.
Ölkəmizin bu təşkilata üzv qəbul edilməsi Ümummilli lider Heydər Əliyevin həyata
keçirdiyi ardıcıl və məqsədyönlü siyasətin nəticəsində mümkün olub. Məhz onun təşəbbüsü ilə
Azərbaycanda 1993-cü ildən ölüm cəzasına moratorium qoyulub, 1998-ci ildə isə ləğv edilib.
Ölüm cəzasının ləğvi və cəza siyasətinin humanistləşdirilməsi Azərbaycanın Avropa ailəsinə
qoşulmasını təmin edən mühüm amillərdən biri olmuşdur.
2001-2003-cü illərdə AŞPA-da Azərbaycanı təmsil edən nümayəndə heyətinin rəhbəri
cənab İlham Əliyevin təşəbbüskarlığı və diplomatik fəallığı nəticəsində elə ilk sessiyadan
etibarən Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə dair həqiqətləri özündə əks
etdirən sənədlər yayılmağa başlanılıb.
Sonrakı illərdən Bakıda Avropa Şurasının bir çox tədbirlərin keçirilməsinə başlanılıb.
belə ki, üzv dövlətlərin mədəniyyət nazirlərinin “Mədəniyyətlərarası dialoq Avropa və onun
qonşu regionlarında davamlı inkişafın və sülhün əsasıdır” mövzusunda konfransı da böyük
əhəmiyyət kəsb edib. 2010-cu il mayın 25-də Bakıda keçirilən Avropa Şurasının qadınlar və
kişilər arasında bərabərlik məsələlərinə məsul nazirlərinin “Gender bərabərliyi: de-yure və de-
fakto bərabərliyinin təmin olunması” mövzusunda VII konfransı da bu baxımdan əlamətdardır.
Konfransda Azərbaycanın birinci xanımı, UNESCO və ISESCO-nun xoşməramlı səfiri
Mehriban xanım Əliyeva iştirak etmişdi.
Əlamətdar hal kimi qeyd edilməlidir ki, Avropa Şurası Nazirlər Komitəsinin 2014-cü il
mayın 6-da Vyanada keçirilmiş 124-cü Sessiyasında Avropa Şurası Nazirlər Komitəsinə
Sədrlik Avstriyadan Azərbaycana keçmişdir. 2014-cü ilin iyun ayının 24-də Azərbaycan
Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Avropa Şurası Parlament Assambleyasının yay
sessiyasında nitq söyləmişdir.
Hazırda, Azərbaycan Respublikası Avropa Şurası çərçivəsində qəbul edilmiş 60-dan
çox beynəlxalq konvensiyanın iştirakçısıdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin AŞPA-
dakı nümayəndə heyəti 6 həqiqi və 6 əvəzedici üzv olmaqla, ümumilikdə 12 üzvdən ibarətdir.
Nümayəndə heyəti sessiyanın gündəliyinə uyğun olaraq Azərbaycanın maraq və mənafelərinə
xidmət edən təşəbbüslər irəli sürür, müvafiq sənədlər üzrə müzakirələrdə fəal iştirak edir.
Bu baxımdan iyulun 1-də Avropa Komissiyasının Prezidenti xanım Ursula Fon der Lyayen
Azərbaycan Respublikasına işgüzar səfəri ölkəmizlə AŞ arasında əlaqələrin geçişlənməsinə
təkan olacaqdır. Həmin gün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Avropa Komissiyasının
Prezidenti Ursula Fon der Lyayen ilə təkbətək və geniştərkibdə görüşləri keçirilib, ölkə başçısı
və AK rəhbəri mətbuata bəyanatla çıxış ediblər.
Mətbuata açıqlamasında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev bu gün Avropa İttifaqı ilə
Azərbaycan arasında çox fəal, dinamik dialoqun olduğunu qeyd edib. Ölkə başçısı
Azərbaycanın Avropa Komissiyası ilə əməkdaşlığa böyük önəm verdiyini bildirib. Dövlətimizin
başçısı qeyd edib ki, Avropa İttifaqı Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşıdır.
Hazırda Azərbaycan Avropa İttifaqı üçün Cənubi Qafqazda əsas ticarət tərəfdaşıdır.
Dövlətimizin başçısı öz çıxışında vurğulayıb ki, ticarətin 70 faizdən artığı məhz Azərbaycanın
payına düşür. Bildirilib ki, bu gün Azərbaycanın qaz ixracının yarısı Avropa İttifaqına üzv
dövlətlərin payına düşür. Belə ki, Avropa İttifaqının 10 üzvü Azərbaycandan qaz idxal edir və
bu coğrafiyanın genişləndirilməsi üçün imkanlar vardır.
Görüş zamanı xüsusi vurğulanıb ki, enerji təhlükəsizliyi bu gün hər bir ölkə üçün milli
maraq məsələsidir. Dövlətimizin başçısı, həmçinin qeyd edib: “Azərbaycan bir çox siyasi,
diplomatik səylər göstərmişdir və maliyyə yatırımları etmişdir ki, müvafiq infrastruktur
yaradılsın və bizim neft-qaz resurslarımız Avropaya yönlənsin. Cənub Qaz Dəhlizi bizim birgə
fəaliyyətimizin nəticəsidir”.
Hazırda hər bir istiqamətdə Azərbaycanın ərazisindən keçən yük həcmi artır. “Biz həm
Azərbaycanda, həm də qonşuluqda infrastruktur layihələrinə böyük sərmayə yatırmışıq, bu
işlər davam edir”, – deyə dövlətimizin başçısı öz çıxışında vurğulayıb.
Birgə mətbuat konfransında çıxış edən Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon
der Lyayen ilk növbədə, əlbəttə ki, bu regionda baş verən məsələ – cərəyan edən proses sülh
prosesi olduğunu bildirib və tarixi sülh sazişinin parafladığına görə Prezident İlham Əliyevi
təbrik edib. “Siz şəxsi liderliyinizi göstərdiniz ki, bu regionda sülh bərqərar edilsin və bu da
sabitlik, etimad və birgə firavanlıq üçün yol açır”, – deyə o qeyd edib.
AŞ Prezidenti Ursula Fon der Lyayen deyib ki, biz sülhü kağız üzərində deyil, real
həyatda tətbiq etməyə hazırıq və bu gün də, hər gün bu istiqamətdə çalışmalıyıq. “Biz bağlantı
vasitəsilə sülhü təşviq etmək istərdik”, – deyə Avropa Komissiyasının Prezidenti vurğulayıb.
Xanım Ursula Fon der Lyayen Azərbaycanın regional sabitliyi və inkişafı irəli apara
bilən nadir ölkələrdən olduğunu bildirib. O qeyd edib ki, Azərbaycan özünün strateji
əhəmiyyətini və regional nüfuzunu artırır. Bu gün Azərbaycanla Avropa İttifaqı bağlantı
sahəsində də yüksəksəviyyəli dialoq həyata keçirir.
Enerji sahəsinin Azərbaycan ilə AŞ arasında tərəfdaşlığın ən vacib sütunlarından biri
olduğu qeyd edilib. Vurğulanıb ki, son dövrdə Azərbaycan Avropa İttifaqı üçün etibarlı tərəfdaş
olduğunu sübut edib.
AŞ Prezidenti bildirib ki, Azərbaycan bərpaolunan enerji layihələri icra edir. “Sizin Xəzər
dənizində böyük potensialınız var və Azərbaycan təmiz enerji üçün də regionda qovşaq rolunu
oynaya bilər”, – deyə o əlavə edib.
Görüşdə gələcəkdə Azərbaycanla Avropa İttifaqı arasında ticarətin genişləndirilməsinə
toxunulub. Bildirilib ki, Avropa İttifaqı artıq Azərbaycanın ən böyük sərmayəçisi və ticarət
tərəfdaşıdır. Bu əlaqələrin daha da genişləndirilməsi istiqamətində səylərin artırılması qərara
alınıb.
Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayen Prezident İlham Əliyevlə
mətbuata bəyanatında mühüm məqamlara toxunub. Bildirib ki, AŞ “Qlobal Qapılar” Sərmayə
Proqramı vasitəsilə Cənubi Qafqazda nəqliyyata, enerjiyə və rəqəmsal keçidlərə 200 milyon
avroya qədər qrant şəklində sərmayə yatıracağdır. Bunun dövlət və özəl sərmayələr
formasında 2 milyard avroya qədər vəsaitləri cəlb etmək potensialı var. Layihələrə
Naxçıvandan keçən dəmir yolu bağlantısı və ya Bakı limanının inkişaf etdirilməsi daxil ola
bilər.
“Cənubi Qafqaz Avropanı, Xəzər regionunu və Mərkəzi Asiyanı birləşdirən dünyanın ən
möhtəşəm kəsişmələrindən biridir. Onun strateji əhəmiyyəti artmaqda davam edir. Azərbaycan
burada əsas rol oynaya bilər. Regional əməkdaşlığı və sabitliyi irəli aparmaq üçün çox az
sayda ölkənin sizin ölkəniz kimi yerləşməsi var. Azərbaycan öz strateji coğrafiyasını artan
iqtisadi, siyasi və regional nüfuzu ilə düşünülmüş şəkildə birləşdirir. Məhz buna görə biz
Avropa İttifaqı-Azərbaycan Bağlantı Tərəfdaşlığının başlanılmasını təklif edirik. Bu, nəqliyyat,
enerji və rəqəmsal bağlantını əhatə etməklə Yüksəksəviyyəli Bağlantı Dialoqu ilə sıx bağlıdır.
Həmçinin yaxşı olardı ki, burada – Bakıda Regional Bağlantı Sərmayə Konfransının təşkil
edilməsi üzərində də işləyək. Beləliklə Avropanı, Cənubi Qafqazı və Mərkəzi Asiyanı bir araya
gətirəcəyik”, – Ursula Fon der Lyayen bildirib.
Beləliklə, bu səfər Azərbaycan ilə Aİ arasında münasibətlərin inkişafında yeni
mərhələnin başlanğıcı olaraq tərəflər arasında bir çox sahələrdə əməkdaşlığın daha da
genişlənməsinə mühüm töhfə verəcəkdir.
Əfsər Əzizov,
RİHB aparatının Sosial-iqtisadi və memarlıq-tikinti məsələləri şöbəsi, Sosial-iqtisadi
məsələlər, İnformasiya təminatı və təhlil sektorunun baş məsləhətçisi (əhali ilə görüşün
təşkilatçısı)
